November 12, 2019

ฉลามวาฬนักเดินทางแห่งท้องทะเล

by Oui Baipang in Uncategorized

ฉลามวาฬ ขึ้นชื่อว่า เป็นปลาที่ใหญ่ที่สุดในโลกเชียวนะ  มีอีกชื่อหนึ่งที่นักดำน้ำ มักชอบเรียก ฉลามวาฬ คือ “ยักษ์ใหญ่ใจดีแห่งท้องทะเล” 

ชื่อวงศ์ (Family name) : rhincodontidae.

ชื่อสามัญ : ปลาฉลามวาฬ (Whale shark)

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Rhincodon typus (Smith,1828)

ขนาดตังเต็มวัย : ยาวมากกว่า  30-50 ฟุต (9-15 เมตร)

แหล่งที่อยู่อาศัย: บริเวณแนวปะการัง และ ด้านนอกทะเลเปิด

การพบเห็น :  พบเห็นทั่วไป 

แหล่งอาหาร : แพลงก์ตอน

และอีกชื่อหนึ่งของเจ้ายักษ์ใหญ่ใจดี คือ “นักเดินทาง” เพราะอะไรรู้ไหมจ๊ะ ฉลามวาฬต้องว่ายน้ำตลอด 24 ชั่วโมง ไม่หยุดว่ายน้ำเลยสักวินาทีเดียว ทำให้มันต้องว่ายไปเรื่อยๆ แต่ว่ายแบบ ช้าๆ ด้วยความเร็ว เพียง 5 กิโลเมตร ต่อ ชั่วโมง แต่สามาถดำน้ำได้ลึกถึง 1,000 เมตร โอโห้!!!!!!! สุดยอดเลย และมันยังชอบท่องเที่ยว อพยพไปในที่ต่างๆ ตามฤดูกาล

ในช่วงชีวิตหนึ่งๆ ของฉลามวาฬนั้นเดินทางกว่า 1 ล้านกิโลเมตร หรือมากกว่า 25 รอบของโลกเลยที่เดียวเชียว ……

ฉลามวาฬชอบทะเลเขตร้อนหรือ อบอุ่น จะพบเห็นได้แถว มัลดีฟส์ หมู่เกาะกาลาปากอส อินโดนีเชีย ฟิลิปปินส์  ไทย  สำหรับไทย เราสามารถพบทั้งอ่าวไทยและอันดามัน ในจังหวัด กระบี่ ภูเก็ต ชุมพร และเกาะเต่า บ้านของเรา

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

หลายคนคงคิดในใจว่า ทำไม ฉลามวาฬถึงได้เป็น ปลาที่ใหญ่ที่สุดในโลก  

เอ้++++ปลาที่ใหญ่ที่สุดในโลก ไม่ใช่ปลาวาฬเหรอ ? 

เรามาแก้ขอสังสัยก่อน…..วาฬเป็นสัตว์เลือดอุ่น เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ขนาดใหญ่ แล้วเจ้าวาฬเนี้ยยังหายใจด้วยปอด เหมือนมนุษย์ อย่างเรา ๆ ดังนั้น วาฬ เลยต้องผุดๆ โผล่ๆ  มาให้เห็นบ่อยๆ เหนือผิวน้ำ เพื่อมาสูดอากาศหายใจ ดังนั้น “วาฬ “เลยไม่ได้จัดเป็นกลุ่ม “ปลา” จร้า แต่อยู่ในทะเล หลายคนเลยเข้าใจผิด ว่าเป็นปลาชนิดหนึ่ง

กลับมาเรื่อง ฉลามวาฬ ของเราดีกว่า…… เป็นสัตว์เลือดเย็น ฟังแล้วดูหน้ากลัว แต่ใจดี ถึงตัวจะใหญ่โตมโหฬาร  ซึ่งถ้าตัวโตเต็มวัย ขนาดความยาวอาจถึง  15 เมตร และมีน้ำหนัก ประมาณ 21.5 ตัน ที่เดียว แต่เป็นปลากระดูกอ่อน คล้ายๆ กระดูกหูของเรา จะมียกเว้น แค่ ขากรรไกร และ ฟัน ซึ่งเป็นกระดูกแข็ง 

ถึงจะมีฟันซี่ใหญ่ ….แต่เป็นสัตว์ไม่กินเนื้อ และไม่ใช่นักล่า  แต่กินอาหารที่เกือบจะเล็กที่สุด  คือ แพลงก์ตอน ตัวเล็ก เคย หรือไข่ปลาที่ลอยมาตามน้ำ เป็นอาหาร โดยการอ้าปากกว้าง ฮุบน้ำ ซึ่งสามารถกรองนำ้ทะเลราว 5,000 ลิตร ต่อชั่วโมง ผ่านซี่กรอง (gill raker) เข้าไป

ฉลาดวาฬจะว่ายน้ำไปเรื่อย ๆ เพื่อดักอาหารเข้าปาก และดันออกมาผ่านทางช่องเหงือก กักเก็บไว้เป็นก้อนๆ แล้วค่อยกลืนลงไปทางท่ออาหาร 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

เจ้ายักษ์ใหญ่ของเรา ขึ้นชื่อว่า ฉลาม แต่ แตกต่างจากกลุ่มฉลามอื่นๆ ทีแน่ๆ เราเห็นได้ชัดเจน ไม่ต้องคิดมาก….คือหัวที่กว้างมาก  ปากที่ยาว ซึ่งมันอยู่ในกลุ่มของ Carpet Shark ที่มีดาวเด่นในกลุ่มที่เรารู้จัก เช่น ฉลาดเสือดาว ฉลามซี้เซา ฉลาดกบ

ที่น่าสนใจอีกข้อ ของฉลามวาฬ มี ผิวหนังด้านหลัง ที่หนา และเหนียวกว่าสัตว์ชนิดอื่นๆ ในโลก ว๊าว!!! สุดยอด ……  ผิวชั้นนอกปกคลุมทับซ้อนกันระหว่างเกล็ดแข็งๆ ที่ลักษณะคล้ายสารเคลือบฟัน เปรียบเหมือนชุดเกราะของมัน   เทห์….ไปอีก   เกล็ดแต่ละอันมีชนาด กว้าง 0.5 มิลลิเมตร ยาว 0.75 มิลลิเมตร แต่ละอันจะมีปลายแหลมยื่นออกมาลู่ไปทางด้านหลัง หนังในชั้นในหนาถึง 14  เซนติเมตร แต่ส่วนท้องกลับมีความอ่อน และบาง

รู้ไหม?  ฉลามวาฬแต่ละตัว มีจุด หรือลวดลายที่เฉพาะ ของใครของมันเลย เหมือนลายนิ้วมือของคนเราที่สามารถจำแนก ว่าเป็นใครได้ที่เดียว  ซึ่งปัจจุบันนี้มีฉลามวาฬที่สามารถจำแนกได้แล้วในระบบกว่า 9,100 ตัว หากนักดำน้ำท่านใด ได้ถ่ายรูปฉลามวาฬไว้อย่างชัดเจน สามารถส่งข้อมูล รูปภาพ ไปยัง www.whaleshark.org เพื่อที่จะเก็บไว้ไปข้อมูล จำนวน และ จำแนกได้อีก

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

สัตว์ บนโลกนี้ไม่ใช่แค่เต่าเท่านั้น ที่อายุยืน…….  

ฉลามวาฬยังเป็นปลาที่มีอายุยืนมากอีกด้วย มีอายุเฉลี่ยราว 80 ปี บางตัวอายุยืนยาวถึง 100 ปี  ตัวโตเต็มวัยจะมีอายุระหว่าง 25-30 ปี โดยตัวผู้จะเข้าสู่วัยเจริญพันธ์ุอายุราว 17 ปี ส่วนตัวเมีย อยู่ที่ 19-22 ปี

แต่สิ่งที่หน้าเสียดายมากฉลามวาฬจัดเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธ์และได้รับการคุ้มครองทั้งโดย กฏหมายภายในประเทศได้แก่พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าและพระราชกำหนดการประมงที่กำหนดให้ฉลามวาฬเป็น “สัตว์ห้ามจับหรือนำขึ้นเรอ” มีโทษปรับสามแสนถึงสามล้านบาทและกฏหมายระหว่างประเทศคือCITESหรืออนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์

สาเหตุหนี่งที่ทำให้ฉลาดลดจำนวนลงคือจากการทำประมง แม้ว่าตัวฉลามเองไม่ใช้เป้าหมายหลัก ในการทำประมง แต่มันติดเครื่องมือประมงบ่อย และ ส่วนครีบของมันก็มีขนาดใหญ่และราคาดี

อีกสาเหตุหนึ่งคือ การนิยม ดำน้ำดูฉลามวาฬ บางที่ เรือเข้าไปใกล้ตัวฉลามวาฬมากเกินไป ทำให้เกิดเหตุฉลามวาฬ ถูกเรือชนประจำ  

นอกจากนี้ ปัญหาเรื่อง ขยะในทะเล หรือไมโครพลาสติกที่ ติดมากับแพงก์ตอน นักวิทยาศาตร์เชื่อว่าสารพิษที่สะสมอยู่ในไมโครพลาสติกจะส่งผลกระทบต่อกระบวนการทางชีวภาพ และส่งผลเสียต่อชีววิทยาการสืบพันธ์ุของฉลามวาฬ ทำให้ขยายพันธุ์ได้ช้า และมีอัตราการตกลูกต่ำอยู่แล้วอย่างฉลามวาฬ

หากเราอยากให้ฉลามวาฬอยู่คู่ทะเลไทย เราต้องช่วยกันอนุรักษ์ แก้ไขเรื่องปัญหาการทิ้งขยะลงทะเล รักษาระบบนิเวศของท้องทะเล ช่วยกันดูแล เกี่ยวกับอวนลาก ที่อาจทำให้ฉลามวาฬติดอวนได้ และ ช่วยกัน ดูแลรับผิดชอบการท่องเที่ยวทางทะเล แล้วฉลามวาฬจะมาทักทายให้เราเห็นบ่อยๆ และมากขึ้นเรื่อยๆ

อ้างอิง: travel.kapook.com

          guru.sanook.com

          phuketaqiarium.org

          ngthai.com

รูปภาพ : พงษ์พัทร์ ธุระสกะล

ผู้เรียบเรียง : oui baipang